+48 697321583 info@animalsoundlabs.pl

Automatyczny rejestrator LunaMoth

(WERSJA ROBOCZA, 18.06.2022 godz 13:54)

[dodany filmik do szybkiej instalacji programu konfiguracyjnego i wgrywania konfiguracji z pliku – na dole strony]

UWAGA: Linki do materiałów i instrukcji przydatnych w użytkowaniu urządzenia są na dole strony.

Dostajecie Państwo do rąk urządzenie do szerokopasmowej rejestracji bezpośredniej (bez detekcji, zapis typu “Full Spectrum”). Jest ono zmodyfikowaną do rejestracji nietoperzy wersją urządzenia AudioMoth i większość zasad obsługi pozostaje taka sama, zwłaszcza w części programowania pracy, gdyż urządzenie jest kompatybilne z oprogramowaniem do AudioMoth. Umożliwia zapis ciągły lub wyzwalany poziomem (triggerowany) w trybie programowanym czasowo lub na żądanie.
UWAGA: W urządzenia wgrane zostało ostatnio przetestowane oprogramowanie (firmware) w wersji 1.7.1, choć dostępna jest online także nowsza wersja, jednak póki nie zostanie ona przetestowana – nie jest zalecana aktualizacja do wersji 1.8.0 lub nowszej. Oprogramowanie wewnętrzne (firmware) testowane było z programem konfiguracyjnym w wersji 1.6.0 i podobnie jak w przypadku firmware – zalecane jest korzystanie właśnie z wersji 1.6.0, choć dostępna jest już nowsza wersja programu, która nie została jeszcze przetestowana. W dodatku przy korzystaniu z nowszej wersji programu konfigurującego i wgranej wersji firmware (1.7.1) – program będzie monitował o upgrade do wersji 1.8.0 za każdym razem.
Informacja o zalecanych do użytkowania parach firmware/program konfigurujący pojawi się po przetestowaniu na górze tej strony.
Jeśli ktoś chce wgrać nowsze firmware – będzie to robić na własną odpowiedzialność lub jako “beta-tester”, gdyż conajmniej kila razy wypuszczono felerne firmware’y z błędami, które dopiero po wypuszczeniu poprawionej wersji zaczęły działać poprawnie.
Wszelkie nieprawidłowości radzę zgłaszać ale z zaznaczeniem na której wersji firmware i wersji programu konfiguracyjnego owe nieprawidłowości w pracy powstały.

Klika uwag co do użytkowania i przygotowania do pracy:

Przed przystąpieniem do pracy z urządzeniem należy zaopatrzyć się we:

wkrętak (śrubokręt) typu “krzyżak” (odpowiedniej wielkości do 4 śrub na rogach obudowy) – średnica ok. 4-6mm

wodoodporny cienkopis / marker do opisania pozycji przełączników;
Przykładowy widok ręcznego opisu pozycji przełączników:

OPIS złącz i przełączników (należy wykonać samodzielnie w sposób czytelny dla siebie najlepiej wodoodpornym cienkopisem):
– przełącznik HPF
– przełącznik filtra górnoprzepustowego 3-rzędu Fg=15kHz (ON – włączony , OFF – wyłączony)
– przełącznik trybów pracy
DEFLT. (default – praca z pominięciem terminarza, OFF/USB – urządzenie wyłączone lub podłączony kabel USB celem zaprogramowania, CUST. PROG – praca wg ustawionego i wgranego terminarza.
– RST – przycisk reset (przydatny w razie problemów z komunikacją z programem konfiguracyjnym np. po niepełnym rozładowaniu superkondensatora i wystąpieniu tzw. “brown-state” (stan nieustalony gdy napięcie zasilania procesora jest niezerowe ale poniżej dolnej granicy poprawnego działania – poniżej ok. 3V i powyżej ok. 0.5V)
– uSD – gniazdo micro SD
– USB– gniazdo micro USB (v2.0 i v1.1) typ B (trapez)

– kartę pamięci microSD (zalecane karty – jak do Audiomoth (najlepsza Sandisk Extreme, NIE: PLUS ani PRO) oraz dodatkowo Samsung EVO / EVO Plus / PRO Plus. Karty Samsung EVO+ mają ok 2x mniejszy pobór prądu niż Sandiski Extreme (co umożliwia znaczne wydłużenie pracy na akumulatorach) ale minimalnie więcej zakłóceń ok 70kHz. Testowane pojemności kart: 16 – 256 GB, jednak ze względu na właściwości formatu exFAT (FAT64) gdzie limit pojemności leży nawet powyżej 2TB (limit dla FAT32) i wynosi 16EB (16 milionów TB) – niewykluczone, że prawidłowo pracować będą również karty o większykch pojemnościach niż 256GB. Kartę pamięci umieszczamy w gnieździe stroną z napisami do góry, jak na fotce poniżej:

– kartę pamięci microSD (zalecane karty – jak do Audiomoth (najlepsza Sandisk Extreme, NIE: PLUS ani PRO) oraz dodatkowo Samsung EVO / EVO Plus / PRO Plus. Karty Samsung EVO+ mają ok 2x mniejszy pobór prądu niż Sandiski Extreme (co umożliwia znaczne wydłużenie pracy na akumulatorach) ale minimalnie więcej zakłóceń ok 70kHz. Testowane pojemności kart: 16 – 256 GB, jednak ze względu na właściwości formatu exFAT (FAT64) gdzie limit pojemności leży nawet powyżej 2TB (limit dla FAT32) i wynosi 16EB (16 milionów TB) – niewykluczone, że prawidłowo pracować będą również karty o większykch pojemnościach niż 256GB. Kartę pamięci umieszczamy w gnieździe stroną z napisami do góry, jak na fotce poniżej:

Potrzebną pojemność karty można obliczyć wspomagając się programem konfiguracyjnym, który (po ustawieniu terminarza i częstotliwości próbkowania) na dole okna (tuż nad zielonym przyciskiem “Configure Audiomoth”) wyświetli ile MB lub GB na dobę będzie zapisywane na karcie dla trybu zapisu ciągłego, lub triggera zawsze wzbudzonego np. “zupą nietoperzową” / swarmingiem.
Przykładowo: 1 godzina dla 192kHz zajmuje 1382MB, dla 250kHz – 1800MB, dla 384kHz – 2764MB.

 

 

– 4 ogniwa AA –  baterie alkaliczne lub litowe, lub dobre akumulatory AA typu Ni-MH (także w technologii LSD).
Polecić można Panasonic Eneloop Pro – występują one także pod marką Fujitsu Black oraz Ikea LADDA 2450. Te ostatnie (najnowsza seria w kolorze szarym) są sprzedawane w cenie ok 30zł/kpl (!) i zostały wielokrotnie potwierdzone jako ogniwa produkowane w tej samej fabryce (firma FDK w Takasaki w Japonii) co Eneloopy Pro i de facto będące tym samym produktem w innych szatach graficznych różnych firm.
Fabrycznie nowe ogniwa eneloop/LADDA (technologia Low Self Discharge/LSD, precharged) co prawda deklarowane są jako “wstępnie naładowane” – są one jednak  naładowane jedynie do ok. 50-70% dlatego należy je przed pierwszym użyciem naładować do pełna w dobrej ładowarce najlepiej 4-kanałowej (nie wymagającej ładowania ogniw parami, np. Technoline BC-1000, Everactive NC-1000 itp.), a jeszcze lepiej – przeprowadzić 2-3 cykle ładowanie-rozładowanie (tryb refresh) w celu osiągnięcia maksymalnej początkowej pojemności (ok. 2600-2800mAh), która z czasem i z kolejnymi cyklami powoli będzie się obniżać. Optymalne ładowanie tych ogniw powinno się odbywać przy prądzie z zakresu 700-1200 mA. Niższe i wyższe prądy ładowania mogą powodować przeładowanie lub niedoładowanie do 100% ogniw z uwagi na niekorzystne warunki dla prawidłowego wykrywania tzw. “ujemnej delty V” przez mikroprocesor ładowarki, co jest wyznacznikiem końca ładowania. Niektóre ładowarki mają także zbyt duży “prąd podtrzymania” po naładowaniu, dlatego nie należy zostawiać ogniw w ładowarce po naładowaniu przez okres dłuższy niż kilka godzin.

 

 

kabel USB ze złączem micro-USB (jak do nieco starszych telefonów, złącze ma kształt zaokrąglonego trapezu), przy czym nie każdy kabel będzie pasować: musi to być kabel do transmisji danych (nie tylko do ładowania) i mający jak najwęższą i (zwłaszcza w najmniejszych obudowach z 1szej serii) najkrótszą wtyczkę, by zmieścił się między gniazdem w urządzeniu i krawędzią boczną pokrywy obudowy.
Przykładowy widok pasującego kabla wetkniętego w gniazdo micro-USB:

program konfiguracyjny AudioMoth Configuration App v.1.6.0 (link do wersji pod Windows na dole strony). Nowsza wersja 1.7.0 nie została jeszcze przetestowana, ponadto po wykryciu firmware starszego niż v.1.8.0 każdorazowo po uruchomieniu będzie wyświetlała komunikat o konieczności aktualizacji firmware, co z uwagi na dotychczasowe wpadki kilku wcześniejszych wersji firmware jest ryzykowne i odradzanie do czasu przetestowania i ewentualnie wydania wersji poprawionej 😉

– instrukcję obsługi AudioMoth – link jest na dole strony (wkrótce powstanie też wersja polskojęzyczna z uwzględnieniem zmian / różnic w LunaMoth)

 

 

UWAGI DODATKOWE PRZED ROZPOCZĘCIEM PRACY:

Rejestratory zamontowane w obudowach zostały wysłane w stanie skręconym “nie do końca” ze względu na konieczność wstępnego uformowania uszczelek by jednocześnie nie wygiąć zbytnio pokrywy (cztery śruby M4 na rogach obudowy nie są dokręcone do końca). Jednak już w trakcie transportu uszczelka powinna się wstępnie ułożyć w kanale uszczelkowym i już przy pierwszym użyciu można (i nawet należy!) dokręcić wszystkie cztery śruby do końca, tak by zlikwidować szczelinę między pokrywą a obudową.
Ze względu na to, że śruby po wykręceniu w żaden sposób nie są utrzymywane w pokrywie – należy zwrócić uwagę, by nie zgubić żadnej śruby. W przypadku zagubienia i braku zapasu – pasować będzie śruba stożkowa z gwintem M4 o długości uzależnionej od wielkości obudowy:
– dla obudowy typ 1 (szerokość obudowy: 85mm) długość śruby – 14mm (M4x14),
– dla obudowy typ 2 (szerokość  obudowy: 80mm) długość śruby – 20mm (M4x20)
– dla obudowy typ 3 (szerokość obudowy: 90mm) długość śruby – 25mm (M4x25).
We wszystkich trzech typach obudów są tuleje gwintowane wstawione w otwory w obudowach “na wylot” więc w razie braku śrub o podanych długościach – mogą być użyte także o kilka-kilkanaście mm dłuższe.

Oprócz opisania przełączników w sposób zrozumiały dla siebie warto także oznaczyć każde urządzenie na wewnętrznej lub zewnętrznej stronie pokrywy. Może to być numeracja własna lub/i unikalny 16-to znakowy kod szesnastkowy każdego urządzenia (cyfry z zakresu 0…9 i litery od A do F), widoczny w metadanych wewnątrz plików WAV lub w programie konfiguracyjnym albo w programie do ustawiania czasu po podłączeniu urządzenia kablem USB. 

Przy nagrywaniu słownego komentarza, a także podczas korzystania z aplikacji AudioMoth App (do ustawiania czasu zegara w AM/LM ze smartfona) należy wyłączyć filtr HPF (przełącznik w prawo/ przełączony w stronę przełącznika trybu pracy) na czas ustawiania zegara sygnałem gongu (“chime”). Po ustawieniu zegara wewnętrznego można filtr HPF ponownie włączyć. 

 

Lista najważniejszych zmian/różnic względem AudioMoth:

1. Zasilanie z 4 ogniw AA zamiast z 3 ogniw.
Większe napięcie zasilania umożliwia bezproblemowe korzystanie nie tylko z baterii, ale i z akumulatorków Ni-MH o nieco niższym napięciu niż baterie. Daje to gwarancję prawidłowej pracy wbudowanych stabilizatorów napięcia, które wymagają nieco wyższego napięcia wejściowego, by móc poprawnie stabilizować napięcie wyjściowe do zasilania elektroniki i karty pamięci. Przy zbyt małej “nadwyżce” napięcia lub jej braku (zwłaszcza przy pracy z akumulatorami Ni-MH o typowym napięciu 1.2V) stabilizatory wchodzą w obszar pracy zwany “drop-out” i znacznie spada ich działanie stabilizacyjne, co objawiać się może na różne sposoby: od zwiększenia ilości zakłóceń przenikających z części cyfrowej do toru analogowego po przedwczesne zatrzymanie pracy mikroprocesora w trakcie zapisu, co skutkować może nie tylko skróceniem czasu pracy przed pełnym rozładowaniem ogniw ale nawet błędami zapisu na karcie pamięci.
Dodatkowo w LunaMoth przewidziana została rozbudowa o przyszłą opcjonalną zewnętrzną przetwornicę napięcia zasilania, która zamieni nadmiarowe napięcie na dodatkową energię, co wydłuży czas pracy o ok. 25%.

2. Wbudowany wodoodporny mikrofon
Urządzenie ma wlutowany jeden z dwóch rodzajów mikrofonów:
a) popularny mikrofon Knowles SPU0410 stosowany w urządzeniach AudioMoth v.1.2.0 i AudioMoth Dev v.1.0.0 ale wyposażony w niskostratną dla ultradźwięków membranę wodoodporną zamontowaną na płytce drukowanej urządzenia (wtedy w otworze na mikrofon widać czarną tekstylną tkaninę) lub
b) wodoodporny “czterokońcówkowy” mikrofon Infineon nie wymagający dodatkowych membran (ochrona IP57 deklarowana przez producenta sensora) – wówczas w otworze na mikrofon urządzenia wyposażonego w obudowę widać zieloną płytkę drukowaną urządzenia z 0,7mm otworem sensora.
Nie ma więc potrzeby stosowania dodatkowych zabezpieczeń w postaci np. membran “odzieżowych” typu Goretex czy Porelle (ta druga jest stosowana w dedykowanych obudowach do AudioMoth, jednak jej charakterystyka tłumienia ogranicza mocno zastosowanie jej do nagrań o względnie niskich częstotliwościach lub ultradźwięków z niewielkiej odległości).

3. Wbudowany elektroniczny filtr górnoprzepustowy
Tak jak w wielu detektorach “nietoperzowych” do wyeliminowania zakłóceń ze znacznej części pasma akustycznego wbudowany jest elektroniczny filtr górnoprzepustowy (HPF) o stromości filtracji 18dB/okt (3-ciego rzędu) o dolnej częstotliwości granicznej 15kHz [lub na życzenie – opcjonalnie 4-tego rzędu – 24dB/okt, także dla innej częstotliwości).
Użycie takiego filtra pomiedzy mikrofonem a obwodami wejściowymi przetwornika analogowo-cyfrowego wbudowanego w mikroprocesor eliminuje zakłócenia spowodowane powiewami wiatru, hałasami samochodów, odgłosami innych zwierząt itp. jeszcze zanim powstaną zniekształcenia wewnątrz procesora spowodowane przesterowaniem, z którego nie da się odzyskać sygnału użytecznego żadną późniejszą obróbką (w procesorze lub w edytorze nagrań). Filtr ten jest ponadto 3x (lub opcjonalnie 4x) skuteczniejszy niż aktualnie dostępny w oprogramowaniu (nachylenie 6dB/okt, 1-rzędowy), ale można używać obu rodzajów filtracji jednocześnie.
Filtr elektroniczny HPF można wyłączyć dwupozycyjnym przełącznikiem suwakowym (umieszczony obok głównego przełącznika trybów pracy).

4. Wbudowany superkondensator podtrzymujący zasilanie wewnętrznego zegara podczas wymiany baterii/aukumulatorów. Orginalny AudioMoth wymaga każdorazowo po wymianie ogniw ponownego ustawienia zegara, co może być uciążliwe w terenie. LunaMoth umożliwia wymianę ogniw bez konieczności ponownego ustawiania zegara, jednak aby układ podtrzymujący napięcie z superkondensatorem poprawnie zadziałał należy zawsze przed wymianą ogniw:
– wyłączyć urządzenie (przełącznik trybów w pracy przełączyć w pozycję OFF/USB – na środek);
– wymiana ogniw musi odbyć się w czasie poniżej ok 2 minut, w przeciwnym razie superkondensator rozładuje się do zbyt niskiego napięcia, które zresetuje zegar.
Pamiętać też należy o fakcie, że aby superkondensator zgromadził energię (naładował się) – musi być podłączone zasilanie (ogniwa lub z USB) przez kilka minut.
Nowe urządzenia mają zamontowane świeże superkondensatory, które osiągną pełną pojemność (uformują się) po kilkudziesięciu godzinach pod napięciem.

5. Wbudowane gniazda rozszerzające do podłączenia mikrofonu zewnętrznego (2- lub 3-końcówkowego) gniazdo zewnętrznego modułu GNSS/GPS i przełącznika kontaktronowego do aktywowania zapisu z zewnątrz (magnesem). W orginalnym AudioMoth dostępne są jedynie pola lutownicze umożliwiające samodzielne wlutowanie odpowiednich złącz do podłączenia ww. opcjonalnych akcesoriów. Są one jednak umieszczone od strony zewnętrznej na płytce drukowanej, co uniemożliwia lub znacznie utrudnia użytykowanie urządzenia w obudowie z wykorzystaniem mikrofonu wewnętrznego i wymaga użycia lutownicy oraz zakupu odpowiednich złącz. W Lunamoth oba złącza zostały umieszczone pomiędzy płytką drukowaną a koszykiem baterii, przez co zewnętrzna strona płytki drukowanej jest pozbawiona wszelkich wystających elementów i w zależności od szerokości użytej obudowy możliwe jest podłączenie opcjonalnych akcesoriów bez wymontowania urządzenia z obudowy.

 

Dane techniczne rejestratora LunaMoth v.1.2.x:

Dostępne częstotliwości próbkowania ……………………………………………………………….. 8,16, 32, 48, 96, 192, 250 i 384 kHz
Maksymalne rejestrowane pasmo (-3dB, HPF OFF, MIC EXT, S.R: 384kHz ) …………………………………..……. 40 Hz – 185 kHz
Odstęp od poziomu szumów (@1kHz, 1Pa; IEC651, IEC268-15, HPF OFF) ……………………………………… ok. 57dBA (+/-3dB)

Zasilanie (brak w zestawie) ……………….…………………………………….….……………………..……. 4 baterie/akumulatory AA HiMH
Maksymalny czas zapisu (aku Eneloop PRO / LADDA 2450, S.R.:192kHz, Sandisk Extreme) ……..…………………… ok. 110 h

Maksymalny czas zapisu (aku Eneloop PRO / LADDA 2450, S.R.:192kHz, Samsung EVO+) ……..……………………… ok. 190 h

CDN…

Przydatne linki:

Program konfiguracyjny v.1.6.0 (wersja przetestowana z firmware 1.7.1) :
https://animalsoundlabs.pl/wp-content/uploads/2021/07/configurationappsetup1.6.0.exe

Instrukcja użytkownika AudioMoth (jęz. angielski) : https://github.com/rhine3/audiomoth-guide/blob/master/guide.md

Instrukcja podstawowa JAK ZACZĄĆ na stronie projektu AudioMoth (jęz. angielski) :
https://www.openacousticdevices.info/getting-started

Instrukcja do pobrania w formacie PDF (j. ang.) :
https://raw.githubusercontent.com/OpenAcousticDevices/Application-Notes/master/AudioMoth_Operation_Manual.pdf

Narzędzie do testów ustawień AudioMoth/LunaMoth: https://playground.openacousticdevices.info/

Aplikacje do Audiomoth na komputery stacjonarne w aktualnych wersjach: https://www.openacousticdevices.info/applications

Aplikacja na smartfony z Androidem lub iOS do ustawiania zegara wewnętrznego przez głośnik smartfona:
https://www.openacousticdevices.info/mobileapplications

 

Poniżej filmik z przebiegiem instalacji programu konfiguracyjnego i wgrywaniem konfiguracji z pliku (plik z rozszerzeniem .config):